Headlines
Loading...
information of hingoli jilla ( Hingoli )

information of hingoli jilla ( Hingoli )

 

Information of hingoli jilla ( Hingoli ) in marathi.

या लेखात आपण हिंगोली hingoli jilla  जिल्ह्याविषयी माहिती पाहणार आहोत. यामध्ये प्रामुख्याने हिंगोली जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ, जिल्ह्याची लोकसंख्या, हिंगोली जिल्ह्याचा पिनकोड, जिल्ह्यातील तालुके, मुख्य नद्या व मुख्य पर्यटन स्थळांविषयी माहिती सुद्धा पाहूया.

१ मे १९९९ रोजी परभणी जिल्ह्याच्या विभाजनातून हिंगोली जिल्ह्याची निर्मिती झाली. जिल्ह्याचे मुख्यालय हे हिंगोली शहरात असून जिल्ह्याचे संकेतस्थळ हे www.hingoli.nic.in हे आहे. हिंगोली जिल्ह्याचे एकूण क्षेत्रफळ  ४५२६ चौ. किमी. आहे.२०११ च्या जनगणनेनुसार हा महाराष्ट्रातील तिसरा सर्वात कमी लोकसंख्येचा जिल्हा आहे.


स्थान व विस्तार :

हिंगोलीच्या पूर्वेस : यवतमाळ व नांदेड जिल्हे,

दक्षिणेस : नांदेड व परभणी जिल्हे,

नैऋत्य व पश्चिमेस : परभणी जिल्हा,

आग्रेयेस : नांदेड जिल्हा.

वायव्येस : बुलढाणा,

उत्तरेस वाशिम जिल्हा.

हिंगोली जिल्ह्यातील तालुके :

हिंगोली जिल्ह्यात एकूण पाच तालुक्यांचा समावेश होतो. त्यांची नावे खालील प्रमाणे आहेत.

१) हिंगोली

२) वसमत

३) औंढ्या-नागनाथ

४) सेनगाव

५) कळमनुरी 

हिंगोली जिल्ह्यातील नद्या :

कयाधू ही हिंगोली जिल्ह्यातील प्रमुख नदी आहे.

पैनगंगा, पूर्णा, आसना या अन्य नद्या देखील हिंगोली जिल्ह्यातून वाहतात.

हिंगोली जिल्ह्यातील धरणे :

हिंगोली जिल्ह्यात पूर्णा नदीवर 'येलदरी' व 'सिद्धेश्वर' ही धरणे आहेत,

पैनगंगा नदीवर इसापूर धरण हे प्रसिद्ध आहे.

हिंगोलीतील पर्यटन स्थळे : 

संत नामदेव संस्थान नरसी, नरसी

जिल्ह्यातील नरसी गाव हे संत नामदेवांचे जन्मस्थान आहे.  संतचा जन्म 1270 मध्ये झाला होता आणि त्याचे पूर्ण नाव नामदेव दामाजी रेळेकर आहे.

गावाची लोकसंख्या सुमारे 8000 आहे आणि हे हिंगोली आणि रिसोड दरम्यान आहे.  दरवर्षी संताच्या स्मरणार्थ जत्रेचे आयोजन केले जाते.  राज्य सरकारने नरसीला पवित्र स्थळ आणि पर्यटन स्थळ म्हणून घोषित केले आहे.

सरकारने नरसी येथे एक पर्यटन गृह बांधले आहे.  पंजाब आणि उर्वरित भारतातील संत नामदेवांचे अनेक अनुयायी आहेत जे वारंवार नरसीला भेट देतात.  आता शीख अनुयायी नरसी येथे गुरुद्वारा बांधत आहेत आणि त्यांनी संत नामदेवांचे स्मारक बांधण्याचा निर्णय घेतला आहे.


मल्लीनाथ दिगंबर जैन मंदिर, शिरद शाहपूर

औंढा नागनाथ तालुक्याच्या शिरड शहापूर गावात जैन समाजाच्या सर्वात ऐतिहासिक मंदिरांपैकी एक आहे.  तेथे भगवान मल्लिनाथ यांची मूर्ती आहे जी सुमारे 300 वर्षे जुनी आहे.  या मंदिराच्या स्थापनेची पौराणिक कथा आहे.  काही वर्षांपूर्वी ही मूर्ती अर्धापूर येथे ठेवण्यात आली होती.  भट्टरक श्री प्रेमानंद यांनी एकदा ही मूर्ती इतर गोंधळलेल्या मूर्तींच्या मध्ये ठेवलेली पाहिली आणि ते नाराज झाले.  त्याने मूर्ती कारंजा येथे हलवण्यासाठी निजामाकडून परवानगी मागितली.

निजामाने त्याला मूर्ती कारंजा येथे नेण्याची परवानगी दिली.  तो प्रवास करत असताना तो एकदा शिरड शहापूर येथे राहिला.  तेथे त्याने स्वप्न पाहिले ज्यामध्ये त्याला शिरद शहापूर येथे मूर्ती स्थापन करण्याचा संदेश मिळाला, केवळ प्रसिद्ध मंदिरानुसार अस्तित्वात आले.  आता यात्रेकरूंना राहण्यासाठी सोयीसुविधांनी सुसज्ज आहे.  संपूर्ण भारतभरातून अनेक जैन यात्रेकरू या ठिकाणी येतात.

औंढा नागनाथ 

बारा ज्योतिर्लिंगे भारतातील हिंदूंसाठी तीर्थक्षेत्रे आहेत.  त्यापैकी पाच महाराष्ट्रातील आहेत.  शतकानुशतके या ठिकाणी शिवाची पूजा केली जाते.  औंढा-नागनाथ हे त्यापैकी एक.  औंढा नागनाथ हिंगोली जिल्ह्यात आहे

या तीर्थक्षेत्राचे खूप महत्त्व आहे कारण ते 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी आठवे (आद्य) मानले जाते.  असे मानले जाते की धर्मराज (पांडवांचे ज्येष्ठ) यांनी हे सुंदर मंदिर बांधले आहे, जेव्हा त्यांना 14 वर्षांसाठी हस्तिनापूरमधून हद्दपार केले गेले.

नागनाथ मंदिरात उत्कृष्ट कोरीवकाम आहे.  हेमाडपंथी वास्तुकलेचे हे मंदिर आहे आणि सुमारे 60,000 चौरस फूट परिसरात आहे.  शिवरात्री आणि विजयादशमीला मोठ्या संख्येने यात्रेकरू या मंदिराला भेट देतात.

तसेच खालील काही पर्यटन स्थळे सुद्धा हिंगोली जिल्ह्यात आहेत.

  •  तुळजा देवी संस्थान, घोटा
  •  तुळजा भवानी देवी मंदिर, किंवा तुळजा देवी संस्थान, कळमनुरी
  •  जलेश्वर महादेव मंदिर (तळ्यात बांधलेले), हिंगोली
  •  श्री दत्त मंदिर, मंगळवार, हिंगोली
  •  दक्षिणमुखी हनुमान मंदिर, खटकळी
  •  बाराशिव हनुमान मंदिर, बाराशिव
  •  कानिफनाथ मंदिर, खैरी घुमट, सेनगाव
  •  जगदंबा देवी मंदिर, सेनगाव
  •  चिंतामणी गणपती मंदिर, हिंगोली


Facts about Hingoli 

१. स्थापना : १ मे १९९९

२. लोकसंख्या : ११,७७,३४५ (२०११)

३. महाराष्ट्रातील तिसरा कमी लोकसंख्या असलेला जिल्हा.

४. कलेक्टर : श्री.जितेंद्र पापलकर.

५. पालकमंत्री : वर्षां गायकवाड.

६  Pincode : ४३१५१३

७. Hingoli to pune distance : 460.4km



  • पिनकडे औंढ्या नागनाथ : बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक. • नरसी (ता. हिंगोली) : संत नामदेवांचे जन्मस्थान.